11 juli 2022

Wacht kernenergie een stralende toekomst?

Geholpen door de combinatie van klimaat- en energiecrisis, staat kernenergie weer volop in de belangstelling, maar succes is niet vanzelfsprekend, stelt het Internationaal Energie Agentschap (IEA). Voor veel toepassingen is overstappen naar elektriciteit de aangewezen weg om de uitstoot van CO2 terug te dringen. Dat houdt wel in dat de behoefte aan CO2-vrije elektriciteit sterk toeneemt. Kernenergie is dan een optie om een deel van die vraag in te vullen. In Nederland heeft de regering aankondigd welke stappen gezet gaan worden om nieuwe kerncentrales te realiseren. Zweden is al verder, want het Zweedse staatsbedrijf Vattenfall start met een haalbaarheidsstudie om twee zogeheten small scale modular reactors (SMRs) toe te voegen aan de bestaande kerncentrale Ringhals. Die locatie heeft als voordeel dat er twee onlangs gesloten reactoren staan, zodat zowel qua regelgeving als qua voorzieningen, nieuwe reactoren goed zijn in te passen. Voor de haalbarheidsstudie is een periode van 18 maanden uitgetrokken. Als dat tot positief resultaat leidt, dan zouden de SMRs begin jaren ’30 moeten kunnen draaien.

Voor de huidige energiecrisis komen nieuwe kerncentrales uiteraard veel te laat. Levensduurverlenging van centrales die op het punt staan gesloten te worden, kan wel helpen. De oproep van het IEA om deze centrales vooral niet te sluiten, ligt dus voor de hand, al is dat eenvoudiger gezegd dan gedaan. In België slagen de regering en Engie er vooralsnog niet in om tot een akkoord te komen. Engie eist dat de regering mede-eigenaar wordt en een deel van de kosten van het kernafval op zich neemt. Dat laatste lijkt een brug te ver, maar politici beschuldigen elkaar ook van aansturen op mislukken van de onderhandelingen, zodat de centrales toch dicht moeten. Ook in Duitsland beschuldigen voor- en tegenstanders van kernenergie elkaar van misleiding. De laatste drie Duitse kerncentrales, met een totaal vermogen van 4300 MW, moeten eind dit jaar dicht.

Volgens de regering is dat onvermijdelijk, onder andere om technische redenen, maar volgens experts kunnen de centrales vrij eenvoudig nog enkele jaren draaien. Zelfs in pro-kernenergie Engeland gaat binnen twee maanden Hinkley Point B dicht, simpelweg omdat de regering verzuimd heeft om überhaupt met uitbater EDF in gesprek te gaan over mogelijke levensduurverlenging.

 

Engeland wil export stoppen als tekort aan gas dreigt

Sinds maart dit jaar exporteert het Verenigd Koninkrijk 75 miljoen m3 aardgas per dag naar Nederland en België. De Zeepipe (leiding tussen het Vernigd Koninkrijk en België) en BBL (leiding tussen Verenigd Koninkrijk en Nederland) worden zodoende ten volle benut. In feite stellen deze leidingen Engeland in staat om maximaal profijt te behalen met de LNG aanlandingsterminals, want die capaciteit is ruimer dan Engeland in de zomerhelft normaliter nodig heeft.

Echter, als Rusland de gaskraan naar Europa helemaal dichtdraait, dan kunnen ook in het Verenigd Koninkrijk tekorten ontstaan. Een van de eerste maatregelen die de beheerder van het transportnet, National Grid, dan wil treffen, is het stilleggen van de export. De vereniging van Europese transmissie- en systeembeheerders, ENTSO-G, is niet te spreken over de Engelse plannen. Sterker nog, ENTSO-G waarschuwt voor de negatieve gevolgen voor Engeland. Engeland beschikt namelijk niet of nauwelijks over gasopslag en leunt in de winter normaliter juist zwaar op het continent.

 

Diverse Duitse scenario’s tonen tekort aan gas

De Duitse Bundes Netzagentur heeft enkele scenario’s voor de Duitse gasvoorziening doorgerekend. De belangrijkste verschillen in die scenario’s zijn: Nordstream 1 (NS1) levert 40% of 0% van de langjarig gemiddelde hoeveelheden en de export vanuit Duitsland naar buurlanden wordt wel of niet beperkt.

Verder neemt het agentschap voor alle scenario’s aan dat het een gemiddelde winter wordt, verbruikers de inzet van gas met 20% beperken en per januari 2023 LNG terminals actief zijn en 13 miljard m3 op jaarbasis importeren. In het slechtste geval (0% NS1 en geen exportbeperking) ontstaat al in december een gastekort wat overeenkomt met 10% van het Duitse jaarverbruik. Ook als NS1 op 40% levert en gas vanuit Duitsland kan worden geëxporteerd, ontstaat een tekort en wel begin februari ter grootte van 2% van het jaarverbruik. Alleen als export vanuit Duitsland naar buurlanden wordt beperkt, komt Duitsland onder de aannames voor de scenario’s de winter door zonder gastekort.

 

Marktprijzen

Met de nodige schommelingen sloot de brent olieprijs voor levering in augustus, de maand juni af min of meer af op hetzelfde niveau als aan begin van de maand, zo’n 117 USD/bbl. De Amerikaanse WTI daalde iets ten opzichte van brent, wat mede komt omdat de vraag naar autobrandstoffen in Amerika afzwakt vanwege de hoge brandstofprijzen. De vraag naar olie kan ook onder druk komen te staan als centrale banken rentes verhogen om inflatie af te remmen. Daar staat als prijsopdrijvend effect het economisch herstel tegenover. Als dat laatste het overwicht krijgt, kan de prijs weer snel oplopen. Onder druk van politici en activisten, hebben de westerse oliebedrijven in de afgelopen jaren weinig geïnvesteerd in opsporing en ontwikkeling. Zelfs het Amerikaanse Exxon dat minder ‘klimaat-hinder’ ondervindt dan Shell en BP, investeert nog slechts 20 tot 25 miljard USD/jaar waar tot enkele jaren terug nog werd uitgegaan van 30 miljard USD/jaar. Onderwijl maken regeringen weinig werk van het terugdringen van de vraag naar olie en dus dreigen tekorten.

Nu Europa de kolencentrales weer oprakelt, stijgen ook de kolenprijzen. Dat is vooral het geval voor leveringen in de komende maanden, waar de prijzen voor API2 levering in regio Antwerpen, Rotterdam & Amsterdam, stegen van pakweg 300 USD/ton naar zo’n 360 USD/ton. Levering in kalenderjaar 2023 deed het iets rustiger aan, met prijzen die stegen van zo’n 230 USD/ton begin juni naar 250 USD/ton eind juni.

Meer inzet van kolen betekent ook een hogere vraag naar CO2-emissierechten. Vooral de laatste dagen van juni kreeg die prijs de wind in de zeilen. Dat mede omdat in Brussel overeenstemming is bereikt over hervormingen van het ETS systeem.  De prijs voor emissierechten steeg van pakweg 84 EUR/ton begin juni naar zo’n 89 EUR/ton eind juni.

Op de elektriciteitsmarkt lijkt zich de perfect storm te ontwikkelen. Het afknijpen van de gasleveringen door Rusland aan Europa doet zich daar sterk voelen, maar er is meer. Frankrijk worstelt met kapotte kerncentrales en kan komende winter niet in eigen behoefte voorzien. Omdat capaciteit ook in de buurlanden krap is en gas voor elektriciteitscentrales mogelijk niet eens beschikbaar komt, zijn de prijzen in Frankrijk extreem hoog: dik 1500 EUR/MWh voor peak load in december en 989 EUR/MWh voor basislast in november. Zo bezien kwam de Nederlandse markt er vooralsnog genadig van af. Halverwege de maand stegen de prijzen voor levering basislast in de komende maanden met 100 EUR/MWh vanaf 180 tot 190 EUR/MWh naar 290 EUR/MWh. Met wat schommelingen bleven die contracten op het 290 EUR/MWh niveau hangen. Levering basislast 2023 deed het wat rustiger aan, van 192 EUR/MWh begin juni naar bijna 240 EUR/MWh eind juni.

De gasmarkt wordt gedomineerd door nieuws over Russische leveringen. Halverwege de maand ging het leveringsniveau van Nord Stream 1 naar 40% met als reden dat technische installaties door westerse sancties niet gerepareerd konden worden. De prijzen voor leveringen in de komende maanden schoten omhoog, van pakweg 81 EUR/MWh naar dik 120 EUR/MWh.  Sindsdien blijven de prijzen stijgen. In de laatste dagen van juni raakte die stijging zelfs in een stroomversnelling. Ook leveringen voor 2023 gingen omhoog, maar veel minder sterk dan de korte termijn leveringen.


Bron: Ice-Endex


Deel dit


Dit vind je misschien ook interessant….