22 augustus 2022

Wind op zee: goede tijden, slechte tijden

In Nederland vordert de uitrol van wind op zee gestaag. Windpark Hollandse Kust Zuid levert inmiddels de eerste stroom, Hollandse Kust Noord is in aanbouw en binnenkort worden de winnaars van de tender voor de bouw van Hollandse Kust West bekend gemaakt. Ook in omliggende landen wordt voortvarend werk gemaakt van wind op zee. Vooral het Verenigd Koninkrijk gooit daarbij hoge ogen met ’s werelds grootste park in aanbouw: 277 turbines met een totale capaciteit van 3.600 MW op de Doggersbank, zo’125 tot 290 kilometer uit de kust.

Ondanks de successen en behaalde mijlpijlen, is de wind op zee business geen rozengeur en maneschijn. Overheden veilen de bouw- en exploitatierechten, waardoor bouwers zich gedwongen zien om laag in te schrijven. Mogelijk zelfs te laag, want bijvoorbeeld het Noorse Equinor, deelnemer in windpark Doggerbank, zou mogelijk zelfs verlies op het toonaangevende prestige project kunnen gaan leiden.

Ook leveranciers van de windturbines varen niet perse wel bij de hoge vraag naar hun producten. Siemens Gamesa, die onder andere de turbines voor Hollandse Kust Zuid levert, ziet de omzet dalen en het verlies toenemen. Wel rapporteert het bedrijf een record aan bestellingen met een totale waarde van maar liefst 34 miljard euro in het orderboek.

Lage waterstand in rivieren stuwt elektriciteitsprijzen

Op de elektriciteitsmarkt lijkt zich een ‘perfect storm’ voor te doen. In Frankrijk kampen 31 van EDF’s 56 kernreactoren met technische problemen, waardoor de productie van kernenergie historisch laag is en de prijzen torenhoog. Zo kost Franse november 2022 peak load inmiddels meer dan 2000 EUR/MWh. De recente hittegolven en grote droogte maken de problemen nog erger, want diverse kerncentrales die wel nog operationeel zijn, moeten de productie beperken door tekort aan koelwater. De prijzen in Duitsland zijn weliswaar fors lager dan in Frankrijk, maar Duitsland kampt met een tekort aan aardgas. Om aardgas uit te sparen wil Duitsland maximaal elektriciteit met kolencentrales produceren, maar de lage waterstand in met name de Rijn dwarsboomt die de plannen.

Veel Duitse centrales zijn voor de aanvoer van kolen afhankelijk van transport vanuit het Antwerpen, Rotterdam en Amsterdam gebied (ARA) over de Rijn naar het Ruhrgebied en dieper Duitsland in. Door de droogte doen zich daarbij in toenemende mate problemen voor. De benodigde diepte voor de schepen is niet meer beschikbaar, waardoor minder lading mee kan en de voorspelling voor de komende weken is weinig rooskleurig. Bovendien is vaargeul smaller, waardoor minder schepen kunnen varen.

Dit terwijl er juist drie keer zo veel schepen nodig zijn als die slechts 1/3e van de gebruikelijke lading mee kunnen nemen. Minder lading betekent ook dat het tarief per ton kolen fors hoger ligt dan gebruikelijk. Voor sommige centrales is vervoer per trein een alternatief, maar omdat het om grote hoeveelheden gaat, valt nog te bezien in hoeverre dat werkbaar is. Elektriciteitsproducent Uniper waarschuwt daarom dat de productie van enkele sleutelcentrales mogelijk moet worden verlaagd.

De EU heeft vooralsnog geen geld voor REPowerEU

In mei presenteerde EU Commissaris Frans Timmermans onder de noemer RepowerEU het ambitieuze plan om de EU klimaat- en energievriendelijker te maken. De kosten om het programma uit te voeren zouden 275 miljard euro bedragen. Van dat astronomisch bedrag heeft de Commissie slechts zicht op nog geen 10%. Via veilingen van extra CO2-emissierechten zou 20 miljard euro opgehaald kunnen worden. De Europese Rekenkamer heeft daarom grote kritiek op het programma. Zelfs de 20 miljard waarover de Commissie denkt te beschikken kan de goedkeuring van de Rekenkamer niet wegdragen. Het op de markt brengen van extra rechten heeft namelijk juist een averechts effect heeft op de gewenste uitkomst.

Het voornemen om een verdere 27 miljard euro uit het Cohesiefonds voor RepowerEU te herbestemmen kraakt de Rekenkamer af, omdat onzeker is of de verantwoordelijke regionale en lokale autoriteiten daar überhaupt toe genegen zijn. Tenslotte wil de EU Commissie zo’n 220 miljard euro uit de Europese Herstel en Veerkrachtfaciliteit voor RepowerEU herbestemmen. Echter, tot augustus volgend jaar kunnen lidstaten leningen uit die faciliteit aanvragen, dus tot die tijd kan van herbestemming geen sprake zijn.

Marktprijzen

Opec+ heeft besloten om de olieproductie in september nog iets op te voeren. Waar in juli en augustus een extra 600.000 vaten per dag aan het quotum werd toegevoegd, kan er voor september niet meer extra bij dan 100.000 vaten per dag. Het besluit is niet alleen gebaseerd op het feit dat de olieprijs enigszins onder druk staat, maar ook omdat het kartel nauwelijks nog over reserve productiecapaciteit beschikt. Daarbij is het onder druk staan van de prijs uiteraard relatief, want de prijs voor brent schommelde in juli, met een vrij sterke daling aan het begin van de maand, van zo’n 110 USD/bbl naar minder dan 100 USD/bbl, de rest van de maand juli rond de 100 USD/bbl. Begin augustus lag de prijs rond 97 USD/bbl. Het Amerikaanse WTI vertoonde eind juli/begin augustus een iets sterkere daling dan brent vanwege oplopende voorraden ruwe olie in de VS.

Ook de prijzen voor steenkool daalden eind juli, maar vooral de contracten voor levering in de komende maanden zijn met zo’n 340 USD/ton nog steeds zeer fors aan de prijs. Levering cal 2023 is met 260 USD/ton een stuk goedkoper, maar historisch gezien ook behoorlijk duur. De prijsdaling wordt mede veroorzaakt door hoge voorraden bij de kolenterminals aan de kust, maar exploitanten van kolencentrales, vooral in Duitsland, hebben daar vanwege transportproblemen weinig aan.

In de tweede helft van juli daalden de prijzen voor CO2-emissierechten fors vanwege vrees voor recessie. Eind juli keerde die trend vanwege de uitval van tal van Franse kernreactoren. Immers, de CO2-vrije kernenergie zal grotendeels moeten worden vervangen door elektriciteit opgewekt met fossiele brandstof met toenemende vraag naar emissierechten als gevolg. Begin augustus lag de prijs voor emissierechten met 84 EUR/ton nagenoeg op hetzelfde niveau als aan het begin van de maand juli.

Op de elektriciteitsmarkt blijven de prijzen fors stijgen. Levering basislast 2023 ging van pakweg 260 EUR/MWh begin juli naar 350 EUR/MWh begin augustus. Leveringen basislast in de komende maanden kosten pakweg 400 EUR/MWh.

De gasmarkt wordt gedomineerd door nieuws over Russische leveringen, aangevuld met slecht nieuws over kolen- en kerncentrales. De Nederlandse regering publiceert inmiddels wekelijks een gas dashboard met onder andere de stand van zaken over prijzen en vullingsgraden van de opslagen. De regering werkt ook aan de details van het Bescherm en Herstelplan Gas, want afschakelen van grote verbruikers, al dan niet op vrijwillige basis, is eenvoudiger gezegd dan gedaan. Na de zomer verwacht de regering die details bekend te kunnen maken, onder andere voor een besparingstender.

Bron: Ice-Endex


Deel dit


Dit vind je misschien ook interessant….